Succesfactoren van écht domeinoverstijgend samenwerken in Schaesberg

Luc Harings is huisarts en praktijkhouder van Huisartsen Medisch Centrum Putstraat in Schaesberg (gemeente Landgraaf), een pilotwijk van PlusWIJken. Hij en zijn collega-huisartsen spreken wekelijks een groot aantal patiënten. Bij zo'n 20 tot 40% van de consulten ligt de oplossing echter niet binnen de zorg (medisch domein), veelal is er sprake van (psycho)sociale problematiek. Voor deze patiënten heeft de huisarts geen pil of andere medische oplossing. Er is dus andere hulp of ondersteuning nodig. "Ik kan niet elke patiënt zelf helpen, maar wél verder helpen. Daarvoor heb ik een goed netwerk van professionals om me heen nodig. Professionals die ik ken, waarvan ik weet wat ze doen en kunnen doen, mensen die de uitdagingen van huisartsen en onze patiënten onderkennen.”
 
Daarvoor is samenwerking tussen zorg en welzijn nodig. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk blijkt dat niet zo te zijn. Wat is nodig?

Luc: “De urgentie tot domeinoverstijgend samenwerken is groot. Maar dat gaat niet vanzelf, dat moeten we met elkaar organiseren. Een mooi voorbeeld is de inzet van twee welzijnscoaches, letterlijk en figuurlijk ín onze praktijk. Sinds januari 2026 zijn Debbie Faassen en Marco Lahaije, beiden maatschappelijk werker bij Welsun, aanwezig. Door zo’n samenwerking kunnen we niet alleen patiënten de juiste hulp en ondersteuning bieden maar ook de druk op de huisartsenzorg verlichten.”
 
Wat is de toegevoegde waarde van de aanwezigheid van de welzijnscoaches ín de praktijk?

Luc: “Je leert elkaar echt kennen en weet wat je voor elkaar en voor patiënten samen kunt betekenen. Daarvoor moet je wel, zeker in het begin, investeren in de onderlinge relatie. Wat is het voor iemand, welke patiënten passen bij wie? Doordat Debbie en Marco in onze praktijk aanwezig zijn, hebben we korte ad hoc sparmomenten, vóórdat we een patiënt doorverwijzen. We kunnen makkelijker met elkaar afstemmen en overleggen. En de toegevoegde waarde van die aanwezigheid heeft zich al bewezen.”
Debbie: “Marco en ik zijn echt onderdeel van het team. Door de directe overdracht kunnen we elke casus oppakken en daarna doorpakken. We zijn allemaal bereid om elke patiënt verder te helpen. Mijn probleem is ook jouw probleem.”
Marco: “Voor patiënten is het heel prettig dat wij, zeker voor het eerste gesprek, in de praktijk zijn. Als ze voor zo’n eerste gesprek naar een andere locatie moeten, bijvoorbeeld van het sociaal werk, dan is dat toch weer een drempel. Vervolggesprekken met patiënten kunnen daarna ook heel goed thuis plaatsvinden. Door onze aanwezigheid in de praktijk trekken we het voorliggend veld letterlijk en figuurlijk mee naar binnen.”
 
Hoe is jullie onderlinge rolverdeling, wie doet wat?
Luc: “De huisarts doet de eerste triage en verwijst indien nodig door naar een van de welzijnscoaches. Ik weet wie ze wel en niet met Welzijn op Recept kunnen helpen. Daarmee kunnen we ook de verwachtingen richting onze patiënten goed managen.”
Marco en Debbie: “Sinds onze start in januari zijn tot en met half maart zo’n 50 patiënten naar ons doorverwezen. In de dagelijkse praktijk zijn we niet alleen welzijnscoach, maar meer een gids. Als Welzijn op Recept niet de juiste inzet blijkt te zijn, dan zetten we een stap extra door sociaal te verwijzen in de brede zin van het woord. We kijken dan samen met de huisarts en de patiënt welke hulp of ondersteuning vanuit het sociaal domein dan wel passend is.”
Luc vult aan: “Dat is ook het mooie van PlusWIJken. Er is ruimte om te leren en waar nodig bij te stellen, door te ontwikkelen. Zo kijken we bijvoorbeeld of verbreding van de rol van de welzijnscoaches wenselijk is, zodat ze ook als zogenoemde gids voor ons naar breder aanbod kunnen kijken als Welzijn op Recept niet de juiste interventie blijkt te zijn. Denk dan aan het brede aanbod van sociaal werk of bijvoorbeeld het verkennend gesprek.”
 
Wat is het geheim van de smid in jullie praktijk van de succesvolle inzet van de welzijnscoaches?
Debbie en Marco: “Blanco het gesprek met patiënten aangaan: een open blik, breed insteken, meedenken met de huisarts en niet meteen in oplossingen denken. Soms ontstaat dan tijdens een gesprek ruimte om het ook over andere dingen te hebben, waardoor iemand weer positiever naar het leven kijkt en meer openheid toont voor sociale activatie. Daarbij helpt het dat we beiden ervaren maatschappelijk werkers zijn en bij Welsun gewend zijn om te werken met het gedachtegoed van Positieve Gezondheid: uitgaan van persoonlijke veerkracht, het vermogen je aan te passen en eigen regie, vooral inzetten op wat iemand (nog) wél kan. Dat is een andere kijk op gezondheid die we ook terugzien bij Welzijn op Recept.
Daarnaast helpt het natuurlijk als de huisarts voorstander is van samenwerking met het sociaal domein. Dat geeft een grote voorsprong, je maakt makkelijk verbinding. Dat je elkaar weet te vinden, goed op de hoogte houdt en elkaar vertrouwt, ook om af en toe buiten de lijntjes te kleuren. Dan kunnen we eerst eens gaan kleuren en daarna de lijntjes eromheen trekken.”
 
Terugkijkend op de afgelopen maanden: wat zijn de eerste ervaringen van en met patiënten met de welzijnscoaches en Welzijn op Recept?
Luc: “We zijn pas relatief kort bezig en in het begin was iedereen nog zoekend. Ook patiënten, die hadden toch andere verwachtingen: de toverstok zonder zelf iets te moeten doen. We leren met en van elkaar. Maar hoe klein of groot een probleem ook is, bij veel patiënten is succes te behalen.”
Debbie en Marco: “We hebben al heel wat patiënten mentaal kunnen activeren zodat er tussen de oren iets gebeurt, mensen weer vrolijk en enthousiast zijn, dat zijn echte successen. Elke kleine winst maakt voor iedereen een groot verschil. Als we iemand tot inzicht hebben gebracht en bagage hebben kunnen geven waardoor iemand het zelf wel weer redt. ”
 
Wat willen jullie andere huisartsen meegeven m.b.t. de inzet van een welzijnscoach?
Luc: “Investeer aan de voorkant. Ga in gesprek met je ketenpartners, bespreek samen wat de uitdagingen zijn, wat je nodig hebt en wat je voor elkaar kunt betekenen. Begin daar, die investering loont. Omdat de welzijnscoaches moeten passen in ons team en een goede persoonlijke klik met elkaar bijdraagt aan de samenwerking, heb ik zelf actief deelgenomen aan de sollicitatieprocedure voor onze welzijnscoaches.
Debbie en Marco: “Als welzijnscoaches kunnen we voor jong en oud iets betekenen. We spreken patiënten van 20 tot in de 90. Vaak zijn dit mensen bij wie het sociaal werk niet snel achter de voordeur komt. Zij gaan om andere redenen naar de huisarts, omdat ze medische klachten hebben of een luisterend oor zoeken. Het denken is er nog niet bij iedereen, dat je breder moet kijken en niet voor alles bij de huisarts moet komen. Die slag moet nog gemaakt worden en de huisarts kan dat andere gesprek goed met patiënten voeren.”
 
Ten slotte: wil iemand nog een belangrijke aanvulling delen?
Marco: “Onze holistische blik helpt niet alleen om mensen een ander perspectief te bieden, maar motiveert hen ook om te werken aan het verbeteren van hun psychisch welzijn. Om dan toch maar de quote van Johan Cruijff te citeren die mij de afgelopen maanden vaak door het hoofd schoot: Je gaat het pas zien als je het doorhebt.”
Luc: “De jeugd en jonge generatie heeft het lastig, ze hebben grote uitdagingen, krijgen veel prikkels, stellen grote verwachtingen aan zichzelf en moeten veel ballen in de lucht houden…
Daarom moeten we beginnen bij de jeugd. Kinderen bewust maken, meer naar elkaar omzien, meer gemeenschapsvorming om kinderen veilig op te laten groeien.
We moeten als maatschappij, samenleving en zorg- en welzijnsorganisaties meer focussen op het goed, veilig en gezond opgroeien van kinderen. Het kan beter dan het nu is. Er is nog een wereld te winnen.”